Kahverengi kelimesiyle ilgili girdimizin ikinci kısmına hoşgeldiniz! Eğer kaçırdıysanız, ilk kısımda bronz kelimesi ve kökeninden bahsetmiştik, buradan tekrar okuyabilirsiniz. Girdinin bu ikinci kısmında kahverengi kelimesinin dünya dillerde farklı şekillerinden bahsedeceğiz. Öncelikle öğrenmemiz gereken bilgi kahverengi dediğimiz rengin, öbür renklere kıyasla sonradan isimlendirilmiş olmasıdır (Loreto ve diğerleri 2012). Bunun sebebi ise, renk tayfının (spektrum) kahverengi diye bir renk içermiyor olmasıdır. Bir renk tayfında görebileceğimiz üzere, kırmızı, turuncu ve sarı geçişlerinde kahverengiye rastlanmamaktadır . Esasında kahverengi, bu renklerin farklı karışımlarının tonlarına verilen isimdir. Vittorio Loreto ve diğerlerinin makalesinde, benzer bir ‘renk hiyerarşisi’nin, farklı biçimlerde de olsa, neredeyse bütün dünya dillerinde olduğu da yazmaktadır (Loreto ve diğerleri 2012).   O yüzden şaşırmamak lazı...

  Kahverengi kelimesi üzerine iki kısımlık bu yazımıza hoşgeldiniz. İlk kısımda bronz kelimesi ve kökenlerini inceleyeceğiz, kahverengi ile ilişkileri varsa bulmaya çalışacağız. Kahverenginin neden birçok dilde geç isimlendirildiği üzerine araştırmalar yapacağız. İkinci kısımda ise kahverengi kelimesinin dünyadaki farklı biçimlerine göz atacağız. Hadi başlayalım! Bronz Kase, kaynak vikipedi Douglas Harper, İngilizce bronze kelimesinin kökenini önce Fransızca bronze kelimesine bağlar, şüphesiz ki Türkçe’ye bu Fransızca kelimeden geçmiştir. İlgiçtir ki, oradan Ortaçağ Latincesi bronzium’a kadar takip edip, kalanını açıklamamaktadır. “Kökeni belirsiz” olarak verilmiş bronzium (Harper 2020). Benzer bir şekilde Sevan Nişanyan, Fransızca’dan önce İtalyanca bronzo ile ilişki kurup, gerisini Latince’ye değil Farsça birinc kelimesine atfetmiştir (Nişanyan 2020). Girdisinde ise şöyle bir açıklamaya yer vermiştir:         ...

Sözlük, karambol kelimesinin anlamını bize şöyle vermekte: a. Fr. carambole 1. Bilardo oyununda isteka ile vurulan bilyenin öbürlerine dokunması. 2. mec. Çarpışma, birbirine çarpma. 3. mec. Karışıklık, karmaşa (TDK Türkçe Sözlük: 1319) Çoğumuz karambol kelimesini mecaz anlamlarıyla biliriz, o anlamlarla kullanırız. İlginçtir ki ilk anlamı, bizim sözlüğümüzde mecaz anlam olarak geçmez, asıl anlamı bilardo anlamı olarak verilir. Hadi daha derinlemesine inceleyelim. Kelime belirtildiği gibi Fransızca’dan bize gelmekte, yalnız Fransızca’da çift anlamı var. Bir anlamı, bilardo oyunundaki kırmızı top. Anlaşılan o ki, topların çarpışması anlamı, Fransızca’da ancak kelimenin yan anlamı. Türkçe bu yan anlamı, kendi asıl anlamı olarak almış. Fransızca kaynak hatta carambole kelimesinin bir dükkandan hırsızlık yapma işleviyle de karşılaştırmış. Topların çarpışması anlamı daha da soyutlanarak, çalınan eşyanın insandan insana geçişi ile benzetilmiş.      ...

  Nedense son zamanlarda karşımıza daha sık çıkmaya başlayan bir kelime hegemony a. Kelime Fransızca’dan ödünç alınmış, ama sondaki <a> sesi Latince’deki gibi korunmuş, o dildeki şekli hégémonie ( Fransızca ) . Genellikle siyasi haberlerde, ‘ABD hegemonyası’, ‘Çin hegemonyası’, ‘Rus hegemonyası’ gibi şekillerde tezahür ediyor. İngilizce tanımı ‘bir kurum veya topluluğun, öbürü/öbürleri üzerinde kurduğu üstünlük’ olarak verilmiş. Böylesine bir kelimeyi günümüzde kullanabilmek için herhalde belli bir derecede Türkçe bilmemek gerekiyor; çünkü Türkiye’nin kuruluşundan itibaren bu halkın demokrasisin köşetaşını oluşturan bir bir kelime, aslında bu hegemonya ’nın tam kendisidir. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın birinci kısmının 6. fırkasının başlığı ‘Egemenlik’tir. Anayasa’nın 6. maddesi ise ‘ Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir ’ ifadesiyle başlar. Egemenlik kelimesi sadece hegemonya kelimesinin karşılığı değil bizzat aynısıdır. İki kelime de nihayetinde Eski Yun...